Dünya tarihinin seyrini değiştiren ve gittikleri her coğrafyada devletler, beylikler kuran Türklerin Anadolu’daki demografik haritası üzerindeki sis perdesi aralandı. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde yer alan yüzlerce köy, kasaba ve ilçe isminin, aslında 24 Oğuz boyunun mirasını taşıdığı yapılan detaylı çalışmayla ortaya kondu. Ankara’dan Diyarbakır’a, Balıkesir’den Kars’a kadar uzanan bu harita, vatandaşlara atalarının hangi güzergahları izleyerek nereleri yurt edindiğine dair önemli ipuçları sunuyor.
Osmanlı Devleti’nin kuruluşuna öncülük eden ve güç ile kudretin sembolü olan Kayı boyu, özellikle İç Anadolu ve Batı Karadeniz hattında yoğunlaşıyor. Yapılan araştırmaya göre Ankara (Yenimahalle, Kazan, Güdül), Çankırı (Eldivan, Ilgaz), Eskişehir ve Kastamonu gibi illerde ‘Kayı’ ismini taşıyan çok sayıda yerleşim yeri bulunuyor. Ayrıca Burdur, Isparta ve Diyarbakır’da da Kayı boyuna mensup toplulukların izlerine rastlanıyor.
Devlet terbiyesini ve töreyi temsil eden Bayat boyu ise Türkiye’nin batısından doğusuna geniş bir yelpazeye yayılmış durumda. Afyonkarahisar, Konya ve Isparta üçgeninde yoğunlaşan Bayatlar; Adana, Niğde, Manisa ve Çorum gibi illerde kurdukları köylerle varlıklarını günümüze kadar taşıdı. ‘Bayat’ ismi bugün pek çok ilimizde ilçe veya köy adı olarak haritalardaki yerini koruyor.
Büyük Selçuklu Devleti’ni kurarak Anadolu’nun kapılarını Türklere açan Kınık boyu ile tarihi kaynaklarda ‘çevik ve vahşi hayvan avlamaya hevesli’ olarak tanımlanan Avşarlar (Afşar), nüfus yoğunluğu bakımından en dikkat çeken gruplar arasında yer alıyor.
Karadeniz bölgesinin Türkleşmesinde kritik rol oynayan Çepni boyu, özellikle Giresun, Trabzon ve Ordu hattında yoğunlaşıyor. Ancak Çepnilerin izine sadece Karadeniz’de değil; Balıkesir, İzmir ve Manisa gibi Ege illerinde de sıkça rastlanıyor.
Yapılan çalışmada diğer boyların da Anadolu’nun dört bir yanına dağıldığı görüldü. İşte o dağılımdan öne çıkan bazı notlar:
Uzmanlar, yerleşim yerlerinin isimlerinin değişmiş olabileceğini ancak halk arasında kullanılan eski isimlerin ve aile lakaplarının da köken takibi için önemli bir veri kaynağı olduğunu belirtiyor.