Bilim kurgu gerçek oldu!

Bilim adamları ilk kez bir canlıya ait beynin dijital bir simülasyon ortamında çalıştırılmasını sağlayan deney gerçekleştirdi. ABD merkezli teknoloji şirketi Eon Systems tarafından yürütülen çalışmada, yetişkin bir meyve sineğinin (Drosophila melanogaster) beyni detaylı şekilde modellenerek bilgisayar ortamına aktarıldı. Araştırmaya şirketin kurucularından Dr. Alexander Wissner-Gross liderlik etti.

Beynin tüm sinir ağı dijital ortama aktarıldı

Araştırmacılar, meyve sineğinin beynindeki yaklaşık 125 bin nöron ve 50 milyondan fazla sinaptik bağlantıyı içeren sinir ağını birebir dijital modele dönüştürdü. Oluşturulan bu sanal sinir sistemi, gerçek beynin çalışma mantığını taklit ederek bir simülasyon içinde çalıştırıldı. Böylece biyolojik bir beynin tüm bağlantılarıyla dijital ortamda işleyişi ilk kez bu ölçekte modellenmiş oldu.

FlyWire projesinin verileri kullanıldı

Araştırma ekibi, 2024 yılında bilim dünyasında yayımlanan FlyWire projesi kapsamında elde edilen ayrıntılı beyin haritasını temel aldı. Sineğin “konnektom” olarak bilinen sinir bağlantı haritası bir fizik motoruna entegre edildi ve yerçekimi ile sürtünme gibi gerçek dünya kurallarının geçerli olduğu sanal bir ortam oluşturuldu. Bu sistemde dijital beyin, çevreden gelen uyarıları işleyerek sanal kaslara komut gönderebiliyor.

Sanal sinek kendi sinir ağıyla hareket ediyor

Simülasyon sırasında dijital sineğin yürüdüğü, temizlendiği ve yiyecek aradığı gözlemlendi. Araştırmacılar, bu davranışların önceden yazılmış bir komut veya yapay zekâ algoritmasından değil, tamamen dijitalleştirilen sinir ağının işleyişinden kaynaklandığını belirtiyor.

Sonraki hedef fare ve insan beyni

Araştırmayı yürüten ekip, meyve sineği deneyinin yalnızca ilk adım olduğunu ifade ediyor. Eon Systems araştırmacıları, daha karmaşık sinir sistemlerine sahip canlıların beyinlerini de haritalandırmak için çalışmalarını sürdürüyor. Bu kapsamda yaklaşık 70 milyon nörona sahip fare beyninin modellenmesi üzerinde çalışıldığı belirtiliyor. Uzun vadede insan beyninin dijital modelinin oluşturulması da hedefler arasında yer alıyor.