Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye’nin Avrupa, Karadeniz, Kafkaslar ve Orta Asya arasında bağlantısallık açısından merkezi konumda bulunduğunu belirterek, bu rolün gerektirdiği sorumlulukla çözüm üretmesi ve öncülük etmesi gerektiğini vurguladı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye’nin Avrupa, Karadeniz, Kafkaslar ve Orta Asya arasında bağlantısallık açısından merkezi konumda bulunduğunu belirterek, bu rolün gerektirdiği sorumlulukla çözüm üretmesi ve öncülük etmesi gerektiğini söyledi. Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Fidan, Donbas meselesinin barışın önündeki temel sorunlardan biri olduğunu vurguladı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Konseyi kapsamında Belçika’nın başkenti Brüksel’de düzenlenen Bölgelerarası Güvenlik ve Bağlantısallık Konulu İkinci Bakanlar Toplantısı’nın ardından AA’ya değerlendirmelerde bulundu.
Toplantının konusu ve sonuçları itibarıyla önem taşıdığını belirten Fidan, bağlantısallık konusunda yalnızca strateji oluşturmanın yeterli olmadığını, bu stratejilerin hayata geçirilmesi için somut adımlar atılması gerektiğini ifade etti.
AB üyeleri ile Kafkaslar ve Orta Asya ülkelerinin temsilcileriyle bir araya geldiklerini aktaran Fidan, bölgeler arasında ticaret, enerji ve veri transferinin daha etkin ve kesintisiz hale getirilmesi konularını ele aldıklarını kaydetti.
Hürmüz Boğazı, Babülmendep Boğazı ve Karadeniz’de savaş ve krizler nedeniyle yaşanan tıkanıklıklardan ders çıkarılması gerektiğini belirten Fidan, Türkiye’nin Avrupa, Karadeniz, Kafkaslar ve Orta Koridor üzerinden Orta Asya’ya uzanan güzergah açısından önemli bir konumda bulunduğunu söyledi.
Fidan, “Türkiye’nin buradaki merkezi rolü, herkes tarafından tabii ki takdir ediliyor. Bizim bu role uygun sorumluluk alarak hem çözümler teklif etmemiz hem de ona öncülük etmemiz gerekiyor. Bugün de aslında yaptığımız oydu, bu toplantı onun için çok yerinde bir toplantıydı.” dedi.
Toplantı kapsamında Ukrayna, Almanya, Litvanya, Danimarka, Bulgaristan, Romanya ve Moldova’dan yetkililerle görüştüğünü belirten Fidan, Karadeniz’deki gelişmelere ilişkin temasların devam ettiğini bildirdi.
Tahıl sevkiyatının yeniden dünya pazarlarına ulaştırılması için arayış içinde olduklarını ifade eden Fidan, hem Ukrayna hem de Rusya tarafıyla görüştüklerini aktardı.
Fidan, konuyu Avrupalı ortakları ve Ukraynalı yetkililerle de ele aldıklarını belirterek, Karadeniz’de seyrüsefer güvenliğinin sağlanmasının önemine dikkati çekti.
Rusya, ABD ve Ukrayna arasında Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) gerçekleştirilen müzakerelerin ardından gelinen noktaya ilişkin soruyu yanıtlayan Fidan, Türkiye’nin de daha önce aynı formata defalarca ev sahipliği yaptığını ve taraflarla görüştüğünü hatırlattı.
Fidan, “Konunun özünün hala çözülmediğini görüyoruz. Öncelikle ilgili kamuoyuna onu bildirmeyi görev bilirim.” ifadelerini kullandı.
Rusya’nın Donbas bölgesinin geri kalan kısmını istediğini, Ukrayna’nın ise kendi toprağı olarak gördüğü bu bölgeyi vermek istemediğini belirten Fidan, bu anlaşmazlığın savaşın devam etmesine neden olduğunu söyledi.
Fidan, Rusya’nın tanımına göre bölgenin yüzde 11-12’sinin, Ukrayna’nın değerlendirmesine göre ise yüzde 18’inin henüz kontrol altına alınmadığını aktararak, bu alan dışındaki konuların müzakere edildiğini dile getirdi.
Barış anlaşması sağlanması halinde Rusya ile Ukrayna arasındaki temas hattının nereden geçeceğinin belirlenmesinin önem taşıdığını vurgulayan Fidan, Donbas meselesinin müzakerelerin en önemli başlıklarından biri olduğunu kaydetti.
Tarafların güvenlik garantilerine ilişkin beklentilerinin de çözüm bekleyen konular arasında bulunduğunu ifade etti.
Rusya ile Ukrayna arasında yapılacak olası bir barışın yalnızca iki ülkeyi değil, Avrupa ile Rusya arasındaki ilişkileri de kapsayacağını belirten Fidan, yeni güvenlik ve barış mimarisinin açık şekilde tartışılması gerektiğini söyledi.
Fidan, Avrupa ile Rusya arasındaki çatışmayı merkeze alan ve bu çatışmayı sona erdirmeyi hedefleyen yeni güvenlik mimarisinin nasıl şekilleneceğinin somut biçimde ele alınması gerektiğini vurguladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın konuya yıllardır yakından eğildiğini ve bu nedenle önemli bir tecrübeye sahip olduğunu belirten Fidan, Türkiye’nin taraflara çeşitli öneriler sunduğunu ifade etti.
Fidan, müzakerelerde öne çıkan başlıkları şöyle sıraladı:
Rusya ile Ukrayna arasındaki temas hattının belirlenmesi
Donbas sorununun çözülmesi
Taraflara verilecek güvenlik garantileri
Avrupa ile Rusya arasında yeni güvenlik mimarisinin oluşturulması
Ukrayna’nın yeniden kalkınması sürecinde yaptırımların durumu
Rusya’nın dondurulan varlıklarının geleceği
Bu başlıkların anlaşma taslağının temel unsurlarını oluşturduğunu belirten Fidan, tüm tarafları memnun edecek bir uzlaşmaya varmanın oldukça zor olduğunu dile getirdi.
Karadeniz’de seyrüsefer güvenliğinin sağlanmasının önemli bir mesele olduğunu vurgulayan Fidan, özellikle ihtiyaç sahibi ülkelerin buğdaya erişebilmesi için tahılın yeniden piyasalara ulaştırılması üzerinde çalıştıklarını söyledi.
Bu konuda bazı öneriler geliştirdiklerini aktaran Fidan, Bulgaristan, Romanya ve Ukrayna’dan yetkililerle yaptıkları görüşmelerde önerilerin bir bölümünü olgunlaştırdıklarını belirtti. Fidan, geçtiğimiz günlerde Rus tarafıyla da temas kurduklarını bildirdi.
Rusya’nın kalıcı bir barış anlaşması sağlanmadan Ukrayna ile Karadeniz’de geçici bir anlaşma yapılmasını istemediğini kaydeden Fidan, tarafların üzerinde uzlaşabileceği bir zemin oluşturmak için çalıştıklarını ifade etti.
Fidan, konuya ilişkin fikirlerinin bulunduğunu ancak bunları şu aşamada kamuoyuyla paylaşmak için erken olduğunu belirterek, önerileri ilgili taraflarla görüştüklerini ve sonuç alınması halinde kamuoyuna açıklayacaklarını söyledi.