TCMB kredi büyümesine yeni fren mekanizması getirdi

Merkez Bankası, makrofinansal istikrarı desteklemek amacıyla bireysel ve ticari kredilere yönelik yeni sıkılaşma adımlarını devreye aldı. Düzenleme kapsamında kredili mevduat hesaplarında (KMH) büyüme sınırları düşürülürken, ihtiyaç ve taşıt kredilerinde de kredi genişlemesini yavaşlatacak yeni oranlar belirlendi.

Halk arasında “ek hesap”, “artı para” ve “avans hesap” olarak bilinen kredili mevduat hesaplarında aylık büyüme sınırı yüzde 2’den yüzde 1’e indirildi. Düzenleme, yeni limit tahsisleri ve mevcut limit yenilemelerinde bankaların daha temkinli yaklaşım benimsemesine yol açabilecek gelişmeler arasında yer aldı.

Bireysel kredilerde sınırlar aşağı çekildi

Yeni uygulamayla bireysel kredi türlerinin tamamında büyüme sınırları 1 puan düşürüldü. İhtiyaç ve taşıt kredilerinde uygulanan 8 haftalık büyüme sınırı ise yüzde 4’ten yüzde 3’e indirildi.

Türk lirası ticari kredilerde de yeni oranlar belirlendi. KOBİ’lere kullandırılan kredilerde büyüme sınırı yüzde 5’ten yüzde 4,5’e düşürülürken, KOBİ dışındaki işletmelere yönelik kredi büyüme sınırı yüzde 3’ten yüzde 2’ye çekildi.

İhracat, yatırım, tarım ve kamuya yönelik bazı kredi türleri ise düzenleme kapsamı dışında tutuldu.

Mevcut kullanım ve taksitler devam edecek

Düzenleme kapsamında mevcut KMH kullanımları ile devam eden taksitli artı para işlemlerinin etkilenmeyeceği bildirildi. Ancak yeni limit tahsislerinde ve limit güncellemelerinde bankaların maliyet odaklı daha kontrollü hareket edebileceği değerlendiriliyor.

Bankaların, artan maliyetler nedeniyle bazı müşterilere tanımlanan mevcut KMH limitlerinde güncellemeye gidebileceği belirtiliyor. Bu kapsamda limit düşüşlerinin gündeme gelebileceği ifade ediliyor.

KMH kullanımında maliyetler dikkat çekiyor

Kredili mevduat hesabı kullanımında aylık akdi faiz oranı yüzde 4,25 seviyesinde uygulanıyor. Gecikmeye düşen hesaplarda ise faiz oranı yüzde 4,55’e yükseliyor.

Faiz yüküne ek olarak Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi ile Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu kesintileri de toplam maliyeti artırıyor.

Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi’nin mart ayı verilerine göre 32,3 milyon banka müşterisinin kredili mevduat hesaplarından toplam 848 milyar liralık kullanım yaptığı açıklandı. Bir yıl önce 518 milyar lira seviyesinde bulunan kullanım tutarı yıllık bazda yüzde 63,7 artış gösterdi. Kişi başına ortalama kullanım tutarı ise 26 bin 248 liraya yükseldi.

Zorunlu karşılık uygulaması devreye alınacak

Yeni düzenlemeye göre bankaların KMH büyümesinde belirlenen yüzde 1’lik sınırı aşması halinde, aşan tutar kadar Türk lirası zorunlu karşılığı TCMB nezdinde bloke etmesi gerekecek.

Söz konusu uygulamanın bankaların maliyetlerini artırabileceği, bu nedenle kredi limit belirleme süreçlerinde daha kontrollü bir dönemin başlayabileceği değerlendiriliyor. Önümüzdeki dönemde kredi büyümesine ilişkin verilerin para politikası çerçevesinde yakından izlenmesi bekleniyor.